Πάγωμα ποινικών διώξεων για όσους πτωχεύουν, vouchers για συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη και «φρένο» στη διπλή επιδότηση ευάλωτων, φέρνει νομοσχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση.
Σημαντικές ανατροπές στον χάρτη του ιδιωτικού χρέους, αλλά και μια πραγματική «ανάσα» για χιλιάδες επαγγελματίες που βρίσκονται στο χείλος της καταστροφής, κρύβει το νέο πολυνομοσχέδιο που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση στο opengov.gr ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Αν και ο κορμός του νομοσχεδίου αφορά τη ρύθμιση των σχολαζουσών κληρονομιών, τρία άρθρα (179-181) αγγίζουν ευθέως το ιδιωτικό χρέος, φέρνοντας ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινότητα οφειλετών και επιχειρηματιών.
Τρεις είναι οι βασικοί άξονες των νέων ρυθμίσεων για το ιδιωτικό χρέος
- Η παύση των ποινικών διώξεων για όσους πτωχεύουν,
- Η δωρεάν κρατική συμβουλευτική (ακόμη και ψυχολογική υποστήριξη) για να αποφευχθεί το λουκέτο
- Οι ειδικές ρυθμίσεις για τους ευάλωτους που μπαίνουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Η πρώτη ρύθμιση του που σταματά τη φυλακή για χρέη για όσους πτωχεύουν, είναι ασφαλώς η πιο λυτρωτική για επιχειρηματίες και φυσικά πρόσωπα που λυγίζουν υπό το βάρος των οφειλών. Το καλοκαίρι ο Κυριάκος Πιερρακάκης είχε ήδη φέρει ρύθμιση που «προστάτευε» επιχειρηματίες και στελέχη διοίκησης, εφόσον ρύθμιζαν τις οφειλές τους. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, ακόμη και αν κάποιος κήρυσσε πτώχευση, βρισκόταν αντιμέτωπος με ποινικά δικαστήρια για τη μη καταβολή χρεών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Η κατάσταση αυτή οδηγούσε πολλούς οφειλέτες σε έναν φαύλο κύκλο οικονομικής και ποινικής ομηρίας.
Τι αλλάζει τώρα
- Αναστολή δίωξης: Από τη στιγμή που θα εκδίδεται η απόφαση πτώχευσης ή θα γίνεται η εγγραφή στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, θα «παγώνει» αυτομάτως κάθε ποινική δίωξη για χρέη προς εφορία και ΕΦΚΑ.
- Οριστική απαλλαγή – «δεύτερη ευκαιρία»: Αν ο οφειλέτης ολοκληρώσει τη διαδικασία και απαλλαγεί νόμιμα από τα χρέη του, μετά την παρέλευση 1 ή 3 ετών (ανάλογα με την περίπτωση), τότε το αδίκημα διαγράφεται πλήρως – εξαλείφεται το αξιόποινο.
Στον ν. 4738/2020 προστίθεται νέο Άρθρο 198Α, που προβλέπει ρητά αναστολή και εξάλειψη αξιοποίνου σε περίπτωση πτώχευσης. Η ποινική δίωξη για τα αδικήματα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης αναστέλλεται από τη δημοσίευση της απόφασης πτώχευσης ή την καταχώριση στο Μητρώο Φερεγγυότητας και σε περίπτωση απαλλαγής του οφειλέτη, εξαλείφεται οριστικά. Παράλληλα, αναβάλλεται ή διακόπτεται η εκτέλεση τυχόν ήδη επιβληθείσας ποινής και «παγώνει» η παραγραφή, όσο διαρκεί η αναστολή.
Με την δεύτερη ρύθμιση, για πρώτη φορά, το κράτος δεν περιμένει απλώς την κατάρρευση, αλλά επιχειρεί να τη προλάβει. Θεσμοθετείται η πρόληψη της οικονομικής καταστροφής, με τη δημιουργία και ενεργοποίηση του «Μηχανισμού Έγκαιρης Προειδοποίησης». Ήδη εκπαιδεύονται ειδικοί σύμβουλοι, ενώ το υπουργείο – μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας (ΚτΠ) – θα χορηγεί voucher (κουπόνια), καλύπτοντας τη δαπάνη για επαγγελματίες που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο αφερεγγυότητας.
Πώς θα λειτουργεί
- Όταν ο Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης «χτυπάει κόκκινο» για έναν επαγγελματία, αυτός θα λαμβάνει δωρεάν επιταγή (voucher).
- Με αυτήν θα μπορεί να απευθύνεται σε πιστοποιημένους συμβούλους, οι οποίοι θα του ετοιμάζουν εξειδικευμένο πλάνο διάσωσης της επιχείρησής του.
Το πρόγραμμα, όμως, δεν περιορίζεται σε αριθμούς και νομικά κείμενα. Καλύπτει και υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης καθώς και mentoring / εμψύχωση, αναγνωρίζοντας το τεράστιο ψυχικό βάρος της υπερχρέωσης. Στόχος είναι να στηριχθούν οι οφειλέτες νομικά, επιστημονικά αλλά και ψυχολογικά, ώστε να ορθοποδήσουν και να συνεχίσουν να τηρούν τις ρυθμίσεις τους, αντί να καταρρεύσουν.
Οι δυνητικοί δικαιούχοι θα υποβάλουν αίτηση παροχής υπηρεσιών μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Μηχανισμού Έγκαιρης Προειδοποίησης, της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα καθοριστούν οι προϋποθέσεις ένταξης, οι δικαιούχοι, τα κριτήρια επιλεξιμότητας, η διαδικασία, οι όροι και ο χρόνος υλοποίησης του προγράμματος.
Μία ακόμη – φαινομενικά τεχνική αλλά κρίσιμη – ρύθμιση αφορά τους ευάλωτους οφειλέτες που λαμβάνουν κρατική συνεισφορά στη δόση του στεγαστικού τους, στο πλαίσιο του μοντέλου όπου το σπίτι τους επρόκειτο να μεταβιβαστεί στον νέο Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Σύμφωνα με τη νέα διάταξη:
- Αν ένας ευάλωτος οφειλέτης, που λαμβάνει ήδη κρατική συνεισφορά, μπει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών και υπογράψει νέα σύμβαση ρύθμισης,
- τότε η παλαιά κρατική συνεισφορά διακόπτεται αυτόματα.
Ο στόχος είναι να μην υπάρχουν παράλληλες και ασύμβατες επιδοτήσεις
- Αφού ο οφειλέτης, με τη νέα ρύθμιση στον Εξωδικαστικό, διασώζει το σπίτι του και δεν πρόκειται να το παραδώσει στον Φορέα Ακινήτων,
- δεν υπάρχει πλέον λόγος να συνεχίζει να λαμβάνει την προσωρινή επιδότηση που είχε σχεδιαστεί για όσους θα παρέδιδαν το ακίνητο και θα έμεναν ως μισθωτές.
Σε διαφορετική περίπτωση, θα υπήρχε ο κίνδυνος ο οφειλέτης να κληθεί μελλοντικά να επιστρέψει την επιδότηση που έλαβε, επειδή εξέλιπε ο σκοπός για τον οποίο του δινόταν.
Οι ρυθμίσεις αυτές, αν τελικά ψηφιστούν όπως έχουν μπει στη διαβούλευση, αλλάζουν σημαντικά το πλαίσιο του ιδιωτικού χρέους:
- Αφαιρούν το ποινικό «σπαθί» πάνω από το κεφάλι όσων πτωχεύουν,
- Προσθέτουν πραγματικά εργαλεία πρόληψης και υποστήριξης,
- Προσπαθούν να κάνουν πιο ορθολογική τη στήριξη των ευάλωτων, χωρίς επικαλύψεις και παγίδες επιστροφής επιδοτήσεων.
Μένει να φανεί πώς θα διαμορφωθούν οι τελικές διατάξεις, μετά το πέρας της δημόσιας διαβούλευσης. / huf post