Χάλκη – Κάλυμνος: Ένα αντάμωμα μνήμης, παράδοσης και συγκίνησης στο «Ξεκίνημα των Σφουγγαράδων»
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΕΙΡΗΝΗ ΧΑΛΚΙΤΗ
Με έντονη συγκίνηση, αυθεντική νησιώτικη ατμόσφαιρα και ισχυρό το αποτύπωμα της Καλύμνου, πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο 18 και 19 Απριλίου 2026 το 5ο «Ξεκίνημα των Σφουγγαράδων», η ξεχωριστή αυτή διοργάνωση του Δήμου Χάλκης, που χρόνο με τον χρόνο εξελίσσεται σε θεσμό για τα Δωδεκάνησα.
Η αναβίωση του εθίμου, που ξεκίνησε το 2022, δεν αποτελεί απλώς μια γιορτή. Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση μιας δραστηριότητας που στήριξε ολόκληρες κοινωνίες, καθόρισε ζωές και χάραξε βαθιές ρίζες στη συλλογική μνήμη των νησιωτών. Ξεχωριστή και φέτος ήταν η παρουσία της Καλύμνου, ανταποκρινόμενη στην πρόσκληση του Δήμου Χάλκης.
Δεν πρόκειται για μια τυπική συμμετοχή, αλλά για μια σχέση που χτίζεται σταθερά εδώ και πέντε χρόνια, όπως μας ενημέρωσε ο Γιάννης Καράμαλης, ένας από τους «πρωταγωνιστές» της συμμετοχής της Καλύμνου. Πίσω από αυτή τη διαδρομή βρίσκονται άνθρωποι που κράτησαν ζωντανή τη σύνδεση των δύο νησιών: ο Γιάννης Καράμαλης, ο Γιάννης Νομικάριος, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γυναικών Αυτοδυτών «Η Κόρη της Καλύμνου», που από κοινού στήριξαν την παρουσία της Καλύμνου από τα πρώτα βήματα της διοργάνωσης.
Σάββατο: Μουσική, χορός και ένα αυθεντικό νησιώτικο γλέντι
Το βράδυ του Σαββάτου, η πλατεία της Χάλκης πλημμύρισε από ήχους, χρώματα και χαμόγελα. Χορευτικά συγκροτήματα από τη Χάλκη, τη Ρόδο και την Κάλυμνο ένωσαν τις δυνάμεις τους, δημιουργώντας ένα αυθεντικό γλέντι που κορυφώθηκε σε ένα μεγάλο λαϊκό πανηγύρι.
Ξεχώρισε η συμμετοχή του Χορευτικού Συλλόγου Καλύμνου «Χορογένεσις», ενώ σημαντική ήταν και η συμβολή των μουσικών από Ρόδο και Χάλκη. Από την Κάλυμνο συμμετείχαν οι μουσικοί: Γιάννης Χατζηαντωνίου στο βιολί, Μανώλης Τσουνιάς στο λαούτο, Βαγγέλης Στεφανής στη τσαμπούνα, Αντώνης Κουτελάς στο μπουζούκι και Γιώργος Καμπούρης στο αρμόνιο.
Στους χαιρετισμούς τους, ο Δήμαρχος Χάλκης Ευάγγελος Φραγκάκης και ο Δήμαρχος Καλυμνίων Γιάννης Μαστροκούκος ανέδειξαν τη σημασία της διατήρησης της ναυτικής ταυτότητας και της κοινής πολιτιστικής πορείας των νησιών.
Κυριακή: Πίστη, παράδοση και η συγκίνηση
Η Κυριακή ξεκίνησε με εκκλησιασμό στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, με εφημέριο τον Καλυμνιακής καταγωγής π. Σάββα. Ακολούθησε το παραδοσιακό κάλεσμα των σφουγγαράδων και καντάδες στα σοκάκια
Η κορύφωση των εκδηλώσεων ήρθε στο λιμάνι, με την αναπαράσταση «του ξεκινήματος». Το θεατρικό δρώμενο, με τη συμμετοχή παιδιών από την Κάλυμνο, συγκίνησε βαθιά το κοινό. Την επιμέλεια είχε ο Σύλλογος «Χορογένεσις», με κείμενα της Ευφροσύνης Τρουμουλιάρη, ενώ την παρουσίαση και αφήγηση ανέλαβε ο Γιάννης Νομικάριος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος, η αναπαράσταση πραγματοποιήθηκε θεατρικά, αποδεικνύοντας ότι η ουσία του εθίμου μπορεί να αποδοθεί με διαφορετικούς αλλά εξίσου δυνατούς τρόπους.
Γεύσεις, βραβεύσεις και στιγμές που μένουν
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γευτούν παραδοσιακά καλύμνικα εδέσματα, όπως καβουρμά και μερμιζέλι, τα οποία επιμελήθηκε η «Γεωπονική Καλύμνου» με επικεφαλής τον Γιάννη Καράμαλη και τη συμβολή πλήθους εθελοντών.
Ιδιαίτερη στιγμή αποτέλεσαν οι τιμητικές απονομές που πραγματοποιήθηκαν από τον Δήμαρχο Χάλκης, ενώ ξεχώρισε η συμβολική προσφορά από τον Δήμαρχο Καλυμνίων προς τον Δήμαρχο Χάλκης ενός πίνακα με τα ονόματα των Χαλκιτών σφουγγαράδων που έχασαν τη ζωή τους και τάφηκαν στη Βόρεια Αφρική, αποτέλεσμα έρευνας του Γιάννη Νομικάριου.
Το «Ξεκίνημα των Σφουγγαράδων» στη Χάλκη δεν είναι απλώς μια αναπαράσταση. Είναι μια ζωντανή εμπειρία που ενώνει νησιά και γενιές, αποδεικνύοντας πως η παράδοση δεν ανήκει στο παρελθόν, συνεχίζει να αναπνέει, να συγκινεί και να φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά.
Και κάπως έτσι, μέσα από εικόνες, ήχους και μνήμες, δόθηκε ήδη το επόμενο ραντεβού για το 2027.
Ευχαριστούμε τον Άρη Φιλίτση για το φωτογραφικό υλικό